herbata Oolong

Co to jest herbata oolong?

Gdy ktoś pyta nas, czym jest oolong, w skrócie odpowiadamy zazwyczaj, że to herbata pomiędzy zieloną a czarną. To bardzo duże uproszczenie, bo oolong jest najbardziej skomplikowaną i najbardziej różnorodną kategorią herbat: jasne oolongi mogą się niektórym kojarzyć z herbatą zieloną, natomiast ciemne oolongi mogą zbliżać się do herbaty czarnej.

Pomiędzy tymi skrajnościami mamy ogromne spektrum oolongów o różnym stopniu utlenienia i pieczenia - wierzymy, że wśród oolongów każdy znajdzie coś dla siebie!

Na smak oolonga wpływają również kultywar, miejsce uprawy i sposób prowadzenia obróbki. Dlatego pod wspólną nazwą „oolong” znajdziemy zarówno herbaty świeże i mocno kwiatowe, jak i miodowe, owocowe, mineralne czy wyraźnie pieczone.

Skąd pochodzi oolong i jak jest produkowany?

Herbata oolong wywodzi się z południowych Chin i nadal głównie tam jest produkowana. Stamtąd powędrowała na Tajwan, który ma idealne warunki do produkcji oolongów. Tradycyjne oolongi w stylu chińskim i tajwańskim produkuje się też w Wietnamie i Tajlandii, a nawet na jednej plantacji w Nowej Zelandii. Japonia i Nepal również tworzą własne interpretacje oolonga.

Oolong powstaje zazwyczaj z bardziej rozwiniętych liści konkretnych kultywarów krzewu herbacianego. Liście poddawane są dłuższemu więdnięciu, zazwyczaj również na słońcu, a następnie lekko „obijane”. Powoduje to delikatne uszkodzenie komórek liścia i rozpoczyna proces utleniania.

Obijanie, na przemian z chwilami odpoczynku dla liści, może być powtarzane kilkakrotnie, aż do uzyskania pożądanego aromatu. Następnie utlenianie jest zatrzymywane w odpowiednim momencie poprzez podgrzanie liści.

Później liście oolonga są zwijane. Najczęściej spotkamy dwie formy: nieregularne kuleczki albo długie, skręcone liście.

Ostatnim etapem może być pieczenie w piecu elektrycznym lub tradycyjnie na węglu drzewnym. Pieczenie jest charakterystyczne dla wielu klasycznych oolongów, na przykład herbat skalnych z gór Wuyi, ale sporo współczesnych jasnych oolongów nie przechodzi tego etapu.

Warto rozróżniać utlenienie i pieczenie. To dwa osobne procesy. Ciemny kolor liści nie musi oznaczać wysokiego stopnia utlenienia - może być również efektem mocnego pieczenia.

Herbata turkusowa, ulung i „czarny smok”

Oolong nazywany jest w języku chińskim także qing cha 青茶, czyli herbatą turkusową. Czasem termin ten tłumaczony jest jako „herbata niebieskozielona”. Nie oznacza to oczywiście, że gotowy napar ma być turkusowy.

Najczęściej pozostaje się przy nazwie oolong, po polsku zapisywanej także „ulung”, a we współczesnej transkrypcji języka chińskiego - wūlóng.

Wulong 乌龙 znaczy dosłownie „czarny smok”. Nazwę tę łączy się z wyglądem tradycyjnych oolongów: palonych i zwijanych w długie, ciemne liście, które po rozwinięciu w wodzie miały przypominać chińskie czarne smoki.

Najważniejsze rodzaje i style herbat oolong

Najsłynniejszymi i najdroższymi oolongami chińskimi są herbaty skalne z gór Wuyi, czyli yancha. Wśród nich dużą popularnością cieszą się Shui Xian, Rou Gui oraz Da Hong Pao. Oolongi z Wuyi są zazwyczaj pieczone, mają intensywny smak i charakterystyczną mineralność, a jednocześnie są bardzo zróżnicowane pod względem aromatu.

Kolejny słynny oolong z Fujianu to Tie Guan Yin. W swojej współczesnej wersji najczęściej jest jasny, niepalony lub lekko pieczony i intensywnie kwiatowy. Tradycyjne Tie Guan Yiny mogą być natomiast mocniej utlenione i pieczone, dzięki czemu mają głębszy i ciemniejszy charakter.

Oolongi Dancong z Gór Feniksa w prowincji Guangdong również są bardzo aromatyczne i zróżnicowane. Cechują się mocnym, często goryczkowym smakiem, który w posmaku przekształca się w słodycz. W zależności od kultywaru ich aromat może przywodzić na myśl kwiaty, miód, owoce czy przyprawy.

Tajwan, jak na swoją małą powierzchnię, tworzy mnóstwo wspaniałych herbat oolong. Kwiatowy Baozhong jest jednym z oolongów najbardziej zbliżonych charakterem do herbaty zielonej.

Miodowo-żywiczno-owocowy Bai Hao Oolong, znany też jako „Oriental Beauty”, jest natomiast jako jedyny oolong wytwarzany z młodych listków i pąków, a smakiem kieruje się ku herbatom czarnym - najwyższej jakości przedstawiciele tego gatunku mogą kosztować zawrotne sumy!

W centralnej części wyspy powstaje Dong Ding, tradycyjnie kojarzony z mocniejszym pieczeniem, oraz najczęściej niepalone, gładkie i słodkie oolongi wysokogórskie, uprawiane nawet na wysokości ponad 2000 metrów n.p.m.

Jaki oolong wybrać?

Przy tak dużej różnorodności najłatwiej zacząć od tego, jakiego smaku szukasz.

Jeśli lubisz jasne, świeże i kwiatowe herbaty, warto spróbować Tie Guan Yin, Baozhonga albo tajwańskiego oolonga wysokogórskiego.

Jeśli szukasz miodu, dojrzałych owoców i większej słodyczy, dobrym kierunkiem będzie Bai Hao lub inny mocniej utleniony oolong.

Jeśli wolisz pieczenie, mineralność i głębszy smak, warto zajrzeć do herbat skalnych z Wuyi albo tradycyjnych Dong Dingów.

Jeżeli najbardziej zależy Ci na intensywnym, naturalnym aromacie, spróbuj Dancongów.

To orientacyjny podział. W obrębie każdego z tych stylów różnice potrafią być bardzo duże.

Mleczny oolong - naturalny czy aromatyzowany?

Mleczny oolong cieszy się ogromną popularnością, ale pod tym określeniem można spotkać dwie różne herbaty.

Jin Xuan Oolong powstaje z tajwańskiego kultywaru Jin Xuan, który może naturalnie dawać herbatę o miękkim, kremowym charakterze i aromacie kojarzącym się z mlekiem lub masłem. Nie oznacza to, że do liści dodano mleko czy aromat.

Milk Oolong jest natomiast herbatą aromatyzowaną, w której mleczny aromat został dodany.

To nie jedyne aromatyzowane oolongi. Na Tajwanie spotkamy herbaty aromatyzowane kwiatami osmantusa, jaśminu czy olejkiem bergamotki, a w Chinach również oolongi z żeń-szeniem.

Właściwości herbaty oolong

Oolong, podobnie jak herbata zielona i czarna, powstaje z liści Camellia sinensis. Zawiera między innymi polifenole, kofeinę oraz L-teaninę.

Ich ilość może się różnić w zależności od kultywaru, użytych liści, stopnia utlenienia, pieczenia i sposobu parzenia. Nie ma więc jednego składu właściwego dla wszystkich oolongów.

Herbata jest przedmiotem wielu badań dotyczących między innymi metabolizmu i układu sercowo-naczyniowego. Nie warto jednak sprowadzać oolonga do „herbaty na odchudzanie” ani traktować go jako środka na konkretne dolegliwości.

Jak parzyć herbatę oolong?

Oolongi bardzo dobrze nadają się do wielokrotnego parzenia. Przy kolejnych zalaniach zwinięte liście stopniowo się rozwijają, a smak i aromat naparu mogą się zmieniać.

Nie ma jednej temperatury i jednego czasu parzenia odpowiednich dla wszystkich oolongów. Jasny Baozhong i mocno pieczona yancha wymagają innego podejścia, dlatego najlepiej zacząć od parametrów podanych przy konkretnej herbacie.

Oolongi szczególnie dobrze sprawdzają się w gongfu cha - z większą ilością liści, małym naczyniem i serią krótkich parzeń. Można je jednak z powodzeniem przygotować również w większym czajniczku lub zaparzaczu.

Więcej o historii, produkcji i klasyfikacji tej grupy przeczytasz w naszym artykule wprowadzającym do herbat oolong.