Yerba Mate

Co to jest yerba mate?

Yerba mate to napar przygotowywany z liści i młodych gałązek ostrokrzewu paragwajskiego Ilex paraguariensis. Nie jest herbatą w znaczeniu botanicznym - herbata powstaje z Camellia sinensis - ale podobnie jak herbata i kawa naturalnie zawiera kofeinę.

Mate cenione jest przede wszystkim za działanie pobudzające. W naszej opinii, a także jak słyszymy od wielu klientów, pobudza skuteczniej i przyjemniej niż kawa!

Ostrokrzew paragwajski pochodzi z Ameryki Południowej i uprawiany jest przede wszystkim w Argentynie, południowej Brazylii i Paragwaju. Sam napar jest niezwykle popularny również w Urugwaju, gdzie picie mate jest mocno zakorzenione w codziennej kulturze.

Europejczycy poznali yerba mate dzięki jezuitom, którzy rozwinęli jej uprawę, ale przez Indian Guarani była pita znacznie wcześniej.

Jak smakuje yerba mate?

Smak yerba mate może być bardzo różny. Jedna będzie świeża, roślinna i stosunkowo łagodna, inna mocno gorzka, dymna, tytoniowa albo wyraźnie ziołowa.

Dużo zależy od kraju pochodzenia, sposobu suszenia, okresu leżakowania oraz proporcji liści, patyczków i drobnego pyłu w suszu.

Argentyńskie yerba mate są zazwyczaj dość zbalansowane i przystępne w smaku, dlatego wiele z nich dobrze sprawdza się na początek.

Yerby paragwajskie często są znacznie mocniejsze, bardziej dymne i zawierają sporo drobnego pyłu. Charakterystycznym przykładem jest Pajarito, jedna z najbardziej rozpoznawalnych paragwajskich marek. Ten styl ma wielu fanów, ale dla osoby zaczynającej przygodę z mate może być dość intensywny.

Brazylijskie yerby mogą być bardzo różne - od intensywnie zielonego, drobno mielonego chimarrão po grubsze, odpylone susze o łagodniejszym charakterze.

Con palo czy sin palo?

Jednym z najczęściej spotykanych podziałów yerba mate jest con palo i sin palo.

Con palo oznacza yerbę z patyczkami. W argentyńskiej klasyfikacji taki susz może zawierać do 35% części łodygowych. Patyczki zajmują część objętości i sprawiają, że napar jest zazwyczaj łagodniejszy.

Sin palo, nazywana też despalada, zawiera przede wszystkim liście. W argentyńskich przepisach udział patyczków w yerbie despalada nie może przekraczać 10%. Taki susz zazwyczaj daje bardziej skoncentrowany, mocniejszy smak.

Nie warto jednak oceniać mocy yerby wyłącznie po napisie con palo lub sin palo. Znaczenie mają również stopień rozdrobnienia, ilość pyłu, konkretna odmiana i przede wszystkim ilość suszu, której użyjemy do przygotowania naparu.

Jaką yerba mate wybrać na początek?

Jeśli dopiero zaczynasz, nie musisz od razu wsypywać pół matero bardzo mocnej paragwajskiej yerby.

Na początek dobrze sprawdzają się susze o większych fragmentach liści, niewielkiej ilości pyłu i łagodniejszym smaku. Dobrym przykładem jest Yerba Mate Green - brazylijska mate dodatkowo sortowana i odpylana. Dzięki temu jest łagodniejsza i ma mniejszą tendencję do zatykania bombilli.

Jeśli czysty smak yerby jest dla Ciebie zbyt intensywny, można zacząć od mieszanki z dodatkami. Yerba Mate IQ łączy odpyloną yerbę z guaraną, owocami i skórką pomarańczy, a Yerba Mate Magic ma łagodniejszy, owocowy charakter z aromatem malinowo-brzoskwiniowym.

Jak parzyć yerba mate?

Do tradycyjnego picia yerba mate potrzebna jest bombilla, czyli rurka zakończona filtrem. Przydaje się również odpowiednie naczynie - matero ceramiczne, tykwa albo naczynie z palo santo. Na początek tradycyjne matero nie jest jednak konieczne; wystarczy zwykły kubek lub szklanka.

Do naczynia wsypuje się znacznie więcej suszu niż przy zwykłym parzeniu herbaty. Początkującym polecamy zacząć od około ¼-⅓ objętości naczynia. Z czasem porcję można zwiększyć do połowy, a miłośnicy naprawdę mocnej mate potrafią zasypać suszem nawet większą część matero.

Susz przechylamy tak, aby utworzył kopczyk oparty o jedną ściankę. Bombillę umieszczamy w wolnej przestrzeni przy dnie i staramy się później nią nie mieszać - dzięki temu drobne fragmenty suszu nie zatykają filtra.

Bardzo ważna jest temperatura wody. Najczęściej najlepiej sprawdza się 70-80°C. Wrzątek szybko wydobywa gorycz i może sprawić, że pierwsze zalania będą bardzo ostre.

Yerba mate nie jest przygotowywana jako jedno duże parzenie. Po wypiciu naparu dolewa się kolejną porcję wody w to samo miejsce. Jedną porcję suszu można zalewać wielokrotnie - dopóki wyraźnie nie straci smaku. Dlatego bardzo wygodnym dodatkiem do matero jest termos z wodą utrzymującą odpowiednią temperaturę.

Yerba mate na zimno - tereré

Yerba mate świetnie nadaje się również do przygotowania na zimno. Taki sposób picia nazywa się tereré i jest szczególnie popularny w Paragwaju.

Susz zalewa się zimną wodą, można dodać kostki lodu, cytrusy, miętę albo inne świeże zioła. W upalny dzień efekt jest zupełnie inny niż przy gorącej mate - bardziej orzeźwiający, ale nadal zachowujący charakterystyczny smak ostrokrzewu paragwajskiego.

Właściwości yerba mate

Najbardziej oczywistą właściwością yerba mate jest naturalna zawartość kofeiny, dlatego napar działa pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy.

Ilość kofeiny w gotowym naparze nie jest jednak stała. Zależy od konkretnego suszu, ilości użytej yerby, proporcji liści i łodyg, stopnia rozdrobnienia, temperatury wody oraz liczby kolejnych dolewek.

Yerba mate zawiera również polifenole - między innymi pochodne kwasów chlorogenowych - a także inne naturalne związki roślinne.

Badania dotyczą między innymi wpływu mate na gospodarkę glukozową, metabolizm lipidów i masę ciała, ale wyniki badań na ludziach nie dają podstaw do traktowania yerba mate jako produktu odchudzającego czy środka leczniczego. Najnowsza metaanaliza badań klinicznych nie wykazała istotnego wpływu m.in. na BMI, obwód talii czy profil lipidowy, choć zaobserwowano możliwe efekty dotyczące kontroli glikemii.

Yerba mate najlepiej więc traktować przede wszystkim jako naturalnie zawierający kofeinę napar o własnym smaku, kulturze picia i sposobie przygotowania - a nie jako „cudowny środek na odchudzanie”.

Yerba mate na wagę

Poza tradycyjnie pakowanymi yerba mate znajdziesz u nas również yerby sprzedawane na wagę.

Są to między innymi brazylijskie susze pozbawione dużej ilości pyłu, dzięki czemu mogą być dobrym wyborem dla osób początkujących albo tych, dla których klasyczna mate jest zbyt intensywna.

Jeśli chcesz zacząć od czystego, klasycznego smaku w łagodniejszym wydaniu, sprawdź Yerba Mate Green.

Jeśli wolisz mieszanki z dodatkami, popularnymi wyborami są Yerba Mate IQ z guaraną i owocami oraz brzoskwiniowa Yerba Mate Magic.

A jeśli nie wiesz jeszcze, który smak będzie dla Ciebie najlepszy, możesz zacząć od zestawu polecanych yerba mate, w którym znajduje się kilka różnych mieszanek do porównania.